Köpeğin Evcilleşmesi : Kurttan Köpeğe

Varsayımlara göre köpeğin evcilleştirilmesinin başlangıcı; insanoğlunun kurdu ihtiyaçları doğrultusunda uysallaştırmış, ehlileştirmiş ve bugünkü bilinen ırklara varılmasının sağlanmış olmasına dayanmaktadır.
Bu sürecin başlangıcının 14 bin yıl kadar önce olduğu varsayılmaktadır. Bunun dayanağı yapılan arkeolojik kazılarda keşfedilen insan kemiklerinin yanında bulunan köpek kemikleridir.
Aslında köpeğin günümüze kadar geliş, evcilleşme, ihtiyaca göre üretilme süreci bir bulmacanın parçalarına benzer. Arkeolojik kanıtlara dayanarak köpeğin evcilleştirilen ilk hayvan olduğunu söyleyebiliriz.
Güncel moleküler (DNA) kanıtlara göre köpekler 100 bin yıl kadar önce evcilleştirilmeye başlanmış olup hepsi gri kurdun (Canis lupus) soyundan gelmektedirler. Bu evcilleşmenin nasıl ve ne zaman olduğu hep bir spekülasyon olarak kalmıştır. Köpeklerin ortalama son 14 bin yıldır evcil oldukları bundan öncesinde ise vahşi oldukları genel kanısı taşınmaktaydı. Ancak 1997’de yayınlanan DNA analizleri bu kurttan köpeğe evcilleşme dönüşümünü 60 bin hatta 100 bin yıl kadar öncesine dayandırmaktadır. Bu kanıtlar kurtların insanlara, daha insanlar yerleşik düzene geçmeden önce adapte olmaya başladıklarını göstermektedir. (Dr. Robert K. Wayne – Moleküler Genetik uzmanı ve Biyolog - UCLA)
Dr. Wayne araştırma için 67 ırkı temsil eden 140 köpeğin DNA dizinlerini incelemiştir. Bu ırklar arasında Golden Retriever, German Shepherd, Collie, St. Bernard, Poodle, Bulldog, Irish Setter, Rottweiler, Chow Chow, Fox Terrier yer almaktadır. Karşılaştırabilme amacı ile de Amerika, Kanada, Meksika, Rusya, Çin, Hindistan, İtalya, Portekiz, İspanya, Fransa, İsveç, Suudi Araistan ve diğer ülkelerden 162 kurdun DNA dizinlerini incelemiştir.
Dr. Wayne ve ekibi araştırmalarında, yüksek mutasyon oranları veren mitokondriyal genom’un kontrol merkezinden gelen DNA dizilimlerini analiz etmişlerdir. Karşılaştıkları sonuç beklemedikleri bir şekilde DNA dizilimlerindeki büyük çeşitlilikdir. Dr. Wayne açıklamalarında çalışma sonucu beklentilerinin köpeklerdeki DNA dizilimlerinin kurtlardaki ile büyük ölçüde yakınlık göstereceğini hatta seçilemez olacağını belirtmiştir. Araştırmalarında buldukları DNA dizilimlerindeki çeşitlilik farkını bir kaç taneden fazla olmamasını beklediklerini ancak sonucun 26 fark olduğunu açıklamışlardır. DNA mutasyonları uzun süreç içerisinde şekillendiğinden, varsayılan 14 bin yıllık evcilleşme süreci içerisinde bu kadar çok dizilim çeşitliliği farkının olamayacağını belirtmişlerdir. Bulunan genetik çeşitlilik sayısı hesaplandığında ilk evcil köpeğin 100 bin yıl kadar öncesinde yaşadığı ortaya çıkmaktadır.
İnsan ve kurt aslında oldukça ortak menfaate sahipti. Kurt da insan da avcıydı ve gruplar, sürüler halinde avlanmaktaydı. Bu durumda geçmişte her iki türünde sık sık karşılaştığı hatta birbirlerini avladıkları bile söylenebilir. Akla en yatkın gelen senaryo bir insan avcı grubunun karşılarına oldukça genç, hatta yavru bir kurdun çıkması ve insanların onu da yanlarına almaya karar vermesidir. Böylelikle köpeğin evcilleştirlmesi yolunda ilk adımda atılmıştır.
Bu genç yaştaki yavru insanla beraber büyüdüğü zaman günümüzdeki köpek kadar güvenilir olmasa da vahşi kurt kadar da tehlike teşkil etmemekteydi. Ehlileştirilmiş bu kurt büyük ihtimalle muhteşem avcılık yetenekleri ve hisleri sayesinde avcı insan grubuna büyük fayda sağlamıştı. Aynı zamanda bu kurt sadece avcılık değil koruma güdüleriyle de insanlara fayda sağlamıştı. Böylelikle kurdun günümüz evcil köpeğine dönüşüm süreci başlamıştı.
Bugünkü köpeğe geliş...
Köpeğin evcilleştirilmesinin bugünkü ırklara varışını net ve kesin olarak açıklayabilmek mümkün değildir. Köpeğin evcilleşmesi de insanın binlerce yıllık gelişimi ve tarihçesiyle de doğru orantılıdır. Seçici üretim büyük ihtimalle otomatik olarak şekillenmiştir. İnsanlara karşı oldukça saldırganlaşmış veya pratik kullanılışı azalmış bir kurdu elde tutmak o dönem için hem anlamsız hem de tehlikeliydi. İhtiyaca yönelik özellikleri taşıyan kurtlar büyük ihtimalle elde tutulmuş ve onlar üretilmişti. Yetiştirilen kurdun olması istenilen yetenekleri beraber yaşadığı insan grubunun ihtiyaçlarıyla da doğru orantılıydı. Sonuçta büyüklükleri, renkleri hatta yüzme kabiliyetleri dahi insanların ihtiyaçları ve çevre koşullarıyla alakalıydı. İnsan populasyonu arttıkça ihtiyaçların dereceleri de değişkenlik göstermekteydi. Bu durumda gruplar arası yavru değişimi hatta ticareti bu kurtların inbred yetiştirilmeden outbred yetiştirmeye kaymasını sağlamıştır. Günümüz köpek ırklarının gelişim ve tarihi bu şekilde açıklanabilir.
Dr.Haluk ÖMER
2585 kez okunmuştur.
11.04.2009 14:23:52
Önceki Sayfa
Bölüm İçeriği
Köpek sahiplenmek ve onun tüm gereksinimleriyle ilgilenmek büyük bir sorumluluktur, hatta bazen hayatın...
Bu makalede, köpek ve kedilerde kısırlaştırma zamanının, vücut gelişimi, kilo durumu ve yağlanma, hayvanın davranışları ve meme tümörleri üzerine...
Pyometra dişi köpeklerin en ağır jinekolojik hastalığıdır.
Köpeklerde meme tümörleri, deri tümörlerinden sonra en sık görülen tümör tipidir.
Prenatal takipte gebe köpeğin temel gereksinimlerini belirlemek, fötal sağlığı korumak ve doğru girişimleri erken zamanda yapmak önem taşır...
Kendiliğinden beslenemeyen kedilerin beslenmesinde (force feed) kullanılabilecek bir besleme yöntemi olarak Nazogastrik Sonda (NG)...
İŞİTİLMEYEN SESLER Bundan yaklaşık 40 yıl önce, sıcak bir öğleden sonra, Durham Üniversitesi Senatosu, öğretim programını ve bilimsel derece ile ilgili kuralları uykudan ağırlaşmış bir halde görüşürken...
Ultrasonografi; idrar kesesi idrar ile dolu olarak pelvik boşluktan abdominal boşluğa doğru geçtiği zaman ve barsak içeriği görüntüyü engellemediği zaman mükemmel bir görüntüleme yöntemidir...
Kedilerin yaşam süreçlerinde geçirdikleri olgünluk evreleri...
Sıcak ve güneşin keyfini çıkardığımız günlerde minik dostlarımızın da can güvenliğini unutmamak adına faydalı bilgiler...
Kırım-Kongo Kanamalı Ateşİ (KKHA), keneler tarafından taşınan Nairovirüs isimli bir (virüs) etken tarafından oluşan bir enfeksiyondur...
Kedilerin anöstrusları gün ışığının mevsimsel değişimi ile ilgilidir. Bu olaya “fotoperiyodizm” denmektedir...
Bir koala gören kişilerin ortak tepkisi bu hayvanı canlı bir oyuncak ayıymış gibi düşünmek oluyor ve evlerinde besleyip besleyemeyeceklerini soruyorlar...
1. ATOPİ (ATOPY): Atopi, saman nezlesi ile eşdeğer bir hastalıktır...
Brakisefalik ırk köpekler diğer ırklardan daha kısa bir kafatasına sahiptirler...
1. DİABETES MELLİTUS (DIABETES MELLITUS): Normalde pankreastan salgılanan ve hücrelere şeker alınımını düzenleyen insülin hormonuna bağlı, karbonhidrat / şeker kullanımının...
1. KRONİK HEPATİT (CHRONIC HEPATITIS): Karaciğerin yangı ve doku ölümü ile karakterize bir hastalığıdır. Etkilenen hayvanlarda yavaş ilerleyen bir karaciğer hastalık tablosu vardır....
1. KRİPTORŞİZM (CRYPTORCHİDİSM): Doğumdan sonra testislerin skrotuma inmesi yaklaşık 10 günde tamamlanır....
KÖPEKLERİN KALITSAL KALP DAMAR HASTALIKLARI 1. AORTİK STENOZİS (AORTIC STENOSIS)
İmmun sistem olgunlaşmamış hücreler de dahil olmak üzere eritrositleri üretimden daha hızlı bir şekilde parçalar....
Dondurulmuş Boğa Sperması Nasıl Çözdürülür? (30 Mayıs 2007) Dondurulmuş boğa spermaları su banyosunda, +380C de, 25-30 saniye bekletilerek...
Epizootik Hemorajik Hastalık (EHD = Epizootic Hemorrhagic Disease) (AĞUSTOS 2007) Daha çok geyiklerin bir hastalığı olup, tüm ruminantlarda görülebilir. Etkeni virüstür (orbivirus)
İneklerde akut metritis olgusunda rol oynayan faktörler : Akut puerperal metritisin ortaya çıkmasında iki ana faktör söz konusudur.
DELİ İNEK HASTALIĞI (BSE) (OCAK 2007) Sığırların süngerimsi beyin hastalığı, Bovine Spongiform Encephalopaty veya İngilizce olarak MAD COW DISEASE...
Autoimmun Hemolitik Anemi (AIHA) Hastalık; antikorların bağlanması sonucu, kan hücrelerinin (eritrositler) yıkımlanması...
Discoid Lupus Erythematosus Burun üzerinde, eritem ve pigment kaybı ile karekterize bir hastalıktır...
Lyme Disease (Lyme Hastalığı) Kenelerden geçen bir hastalıktır. Aşı ile korunma sağlanabilir. Hastalık etkeni nedir ? Hastalık etkeni Borrrelia burgdorferi dir.
Diabetes Mellitus (Şeker Hastalığı) Pankreas bezinin vücudun ihtiyacı olan insülini yeteri kadar salgılayamaması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır.
Diabetes Insipidus (Şekersiz Diyabet) şekersiz diabet olarak da bilinen hastalık, hipotalamusda sentezlenip, hipofizde depolanan antidiüretik hormonun...
Hypoglycemia (Düşük Kan Şekeri) Kan glikoz seviyesinin aşırı düştüğü durumlarda ortaya çıkan bir hastalıkdır...
Hyperadrenocorticism (Cushing Hastalığı) Hipofiz veya adrenal bezlerde oluşan herhangi bir bozukluk aşırı glucokortikoid üretimine sebep olur...
Hypoadrenocorticism (Addison Hastalığı) Hastalık adrenal bezlerin salgıladığı glucokortikoid ve mineralocortikoid seviyesinin düşmesi...
Hyperparathyroidizm (Paratroid Bezlerinin Aşırı çalışması) Paratroid bezlerinin tümör veya herhangi bir sebepden dolayı aşırı çalışması...
Hypoparathyroidizm (Paratroid Bezlerinin Yetersiz çalışması) Paratroid bezlerinin yetersiz çalışması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır...
Hypothyroidizm (Troid Bezlerinin Yetersiz çalışması) Troid bezlerinin yetersiz çalışması sonucu ortaya çıkan ...
Hyperthyroidizm (Troid Bezlerinin Aşırı çalışması) Troid bezindeki bozulma tüm metabolizmayı etkiler. Bu nedenle semptomlar ...
Arı Sokması özellikle köpeklerde sık karşılaşılan bir durumdur ve ölümcül allerjik şoklara neden olabilir...
Striknin Hindistan, Güneydoğu Asya ve kuzey Avusturalyada yetişen Kargabüken bitkisinin tohumlarından elde edilen bir alkaloid maddedir...
Köpeklerde Malassimilasyon Sendromu Sindirim sisteminde oluşan bir aksamaya bağlı olarak gelişen beslenme problemi...
Kedi ve Köpeklerde Anal Kese Hastalıkları; Exokrin bir salgı bezi olan anal keseler iki adet olup anüsün her iki tarafında ve anüsten biraz daha aşağıda yer alır.
Kuduz hastalığı, çok eski zamanlardan beri bilinen ve insan ve hayvanlar için çok tehlikeli olan, bulaşıcı ve öldürücü bir hastalıktır. Bu yüzden günümüzde, birçok ülkede hala önemini taşıyan zoonozların başında gelir....
C. tetani ; gram pozitif spor oluşturabilen anaerobik bir bakteridir. Etkenin sporlarının yara ile vücuda girişi ve etkenin çoğalmasıyla....
Dişinin kızgınlık ya da dönem olarak da adlandırılan bu ilk östrusu hayvanın ırkına va mevsime bağlı olarak değişkenlik gösterir...
Aşı hastalık etkeninin belirli yöntemler kullanarak etkisiz hale getirilmesiyle (inaktivasyon) hazırlanan ve canlıya....
Köpek bakıyorsanız; ailenizin ve köpeğinizin sağlığını korumak adına bilmeniz gerektiğini düşündüğümüz birkaç püf noktası...
Köpeğinizin kaşınmasının sebebinin esansiyel yağ asidi eksikliği olabileceğini biliyor musunuz?...
Özellikle kuru mama ile beslenen kedilerin sahipleri, hayvanlarının yeterli miktarda su içip içmedikleri genellikle kontrol etmezler...
Milyonlarca kasaplık hayvan kurban bayramı süresince dinimiz gereğince kesilmekte ve de tüketilmekte...
Bu bölümde anlatılacak olan travmadan kasıt; basit olarak canlı bir sistemin dış kaynaklı ve zarar verici bir enerjiye maruz...
KUDUZ (Rabies, Lyssa, Tollwut, Le Ruee, Hydrofobie) Tanım: Kuduz bütün sıcakkanlı hayvanlarda ve insanlarda...
Bu derleme ile ülkemizde çok fazla üzerinde durulmayan ve operatif olarak ender uygulanan “Karaciğer Cerrahi İşlemleri”...
Büyük yaralar ciddi doku kayıplarına ya da kontaminasyonlara neden olabilirler. Genellikle primer ya da...
Kuruya çıkarma; laktasyondaki bir süt ineğinin, normal şartlarda, gebeliğinin son iki ayında sütten çıkarılması işlemidir...
Avian influenza (AI), tavuk vebası, kuş gribi olarakta adlandırılan hastalık; evcil ve yabani kanatlı hayvanların...
Sıtma parazitlerin neden olduğu tropikal ve subtropikal birçok bölgede görülen yaygın ve yaşamı tehdit eden bir hastalıktır...
Nedir, kimler kararını verebilir?, hangi durumlarda uygulanması doğrudur....
Etik eski yunanca olan Ethos (örf – adet - gelenek) kelimesinden köken alır...
Apartmanda köpek beslenmesi ile ilgili malesef istenmeyen durumlar ortaya çıkıyor. Aşağıda emsal bir mahkeme kararı var. Fikriniz olsun diye yolluyorum...
Zoonoz hastalıklar hayvanlardan insanlara (zooantroponoz) ve insanlardan hayvanlara (antropozoonoz) bulaşabilen hastalıklardır...
Kuduz (959 kez okunmuştur.)
Bir enfeksiyon hastalığı olan kuduzun etkeni...